Hoạt Động Tái Tạo Rạn San Hô tại Phú Quốc

Cập nhật tiến độ 12 tháng — từ tháng 5.2025 đến tháng 5.2026

Vườn ươm Nam đảo · Cấy phục hồi tại Bắc đảo · Mở rộng 4 rạn Nam đảo

Bối cảnh

Phú Quốc là một trong những hòn đảo nhiệt đới gần với các thị trường du lịch lớn của châu Á — Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan và Nga. Mỗi năm, đảo đón hàng triệu lượt khách tới tham quan, nghỉ dưỡng và khám phá hệ sinh thái biển.

Sau nhiều năm tăng trưởng nhanh về hạ tầng và du lịch, hệ sinh thái biển Phú Quốc chịu nhiều tác động: phát triển hạ tầng – du lịch ở một phía, biến đổi khí hậu ở phía còn lại. Trong mùa hè năm 2024, nhiều rạn san hô tại Phú Quốc ghi nhận tỷ lệ tẩy trắng từ 70 – 95% sau ba tháng nước biển duy trì trên ngưỡng 32°C, dẫn đến suy thoái nghiêm trọng.

Hoạt động trong lĩnh vực khám phá rạn san hô tại Phú Quốc từ năm 2018, OnBird theo dõi diễn biến của các rạn từ thời điểm đó. Từ tháng 5.2025, OnBird phối hợp với các nhà khoa học biển triển khai dự án tái tạo rạn san hô, với chi phí trích từ lợi nhuận hoạt động tour. Sau đây là cập nhật tiến độ dự án tính đến tháng 5.2026.

Giai đoạn 1 — Vườn ươm san hô Nam đảo (từ 5.2025)

Tháng 5.2025, OnBird hoàn thành xây dựng vườn ươm san hô tại Nam đảo Phú Quốc. Vườn ươm hiện đang nuôi dưỡng 14 giống san hô, trong đó có 11 giống tạo rạn quan trọng đối với hệ sinh thái biển Phú Quốc:

• Acropora pulchra (San hô Sừng hươu)
• Acropora copiosa, Acropora grandis, Acropora hyacinthus, Acropora millepora, Acropora rosaria, Acropora geremifera, Acropora glauca
• Turbinaria bifron
• Pocillopora damicornis (San hô Súp lơ)
• Porites cylindrica (San hô Bướu)

Nguồn giống được thu thập từ các phân mảnh san hô bị suy thoái hoặc các cụm bị gãy đổ trong tự nhiên sau đợt tẩy trắng 2024. Một số cụm Acropora pulchra được tìm thấy bị vùi trên cát ở độ sâu 10–15m, đưa về vườn ươm phân mảnh để nhân giống.

Vườn ươm hoạt động theo nguyên tắc: không thu thập san hô khỏe mạnh từ tự nhiên.

Giai đoạn 2 — Cấy phục hồi tại Hòn Đồi Mồi, Bắc đảo (từ 10.2025)

Hòn Đồi Mồi (Turtle Island) là một trong những rạn san hô từng có độ che phủ cao nhất Phú Quốc, với độ che phủ tới 90% và trên 20 loài san hô tạo rạn. Sau đợt tẩy trắng 2024, rạn này mất 95–98% san hô.

Đợt cấy 1 (tháng 10.2025): OnBird triển khai chiến dịch cấy đầu tiên trong 5 ngày, đưa trên 200 cành thuộc 7 giống vào rạn — Acropora rosaria, A. pulchra, A. grandis, Pocillopora damicornis, Porites cylindrica, A. millepora, A. glauca.

Đợt cấy 2 (tháng 5.2026): OnBird tiến hành cấy đợt 2 bằng phương pháp đại mảnh, bổ sung 4 giống chính — Acropora pulchra, Porites cylindrica, Acropora millepora, Acropora glauca.

Quan sát ghi nhận tại đợt 2: các phân mảnh được cấy từ tháng 10.2025 phát triển kích thước lớn hơn so với ban đầu, tỷ lệ sống sau khoảng 7 tháng ghi nhận ở mức 95%. Đây là chỉ số sơ bộ cho thấy các phân mảnh đã bám rễ và phát triển trên giá thể cấy.

Giai đoạn 3 — Mở rộng cấy phục hồi tại 4 rạn Nam đảo (4.2026)

Tháng 4.2026, OnBird khởi động chiến dịch cấy phục hồi giai đoạn 1 tại 4 rạn viền bờ phía Nam đảo Phú Quốc, sử dụng san hô đã ươm 1 năm trong vườn ươm Nam đảo.

Quy mô chiến dịch

Bốn rạn được lựa chọn

Little Hill, North Little Hill, Sword Reef, Turtlehead Reef là các rạn viền bờ, có thể tiếp cận trong mùa hè (tháng 4 – 10). Trong số đó, Sword Reef có điều kiện phù hợp nhất cho cấy phục hồi: độ sâu 0.5 – 4m, thềm cát trải dài, có nhiều giá thể tự nhiên là các khối san hô đã chết — đủ diện tích bám rễ mà không cần đưa vật liệu lạ vào môi trường biển.

Ba loài san hô được cấy trong giai đoạn này

Acropora pulchra (San hô Sừng hươu) — loài chủ lực trong đợt này, đã ươm 1 năm trong vườn ươm Nam đảo, kích thước 15 – 30cm/năm khi đưa ra cấy. Tốc độ phát triển ghi nhận từ 15–40cm/năm tùy điều kiện nước. Cấu trúc nhiều khe ngách, là nơi cư ngụ cho cá con.

Porites cylindrica (San hô Bướu) — loài đã chống chọi và sống sót qua đợt tẩy trắng 2024 với tốc độ tăng trưởng tối đa 5cm/năm. Các quan sát thực địa cho thấy loài này có khả năng thích nghi với ngưỡng nhiệt độ nước biển mới, do đó được OnBird ưu tiên nhân giống cho hoạt động tái tạo.

Acropora rosaria (San hô Hoa anh đào) — được cấy cùng đợt 1, tốc độ phát triển ghi nhận tới 10-12cm/năm. Giống tại Phú Quốc có màu xanh ngọc emerald, khác biệt so với các quần thể cùng loài quan sát được tại các khu vực khác ở Đông Nam Á.

Phương pháp cấy

• Cấu trúc chiến dịch: 95% cấy đại mảnh, 5% cấy vi mảnh
• Giá thể: các khối Porites đã chết hoặc san hô khối có sẵn trên rạn — không đưa vật liệu lạ vào môi trường biển
• Công cụ cố định: đinh (cố định ban đầu trên giá thể cứng), dây kẽm (buộc giữ cụm, ăn mòn dần theo thời gian), keo sinh học (bịt điểm tiếp xúc, hỗ trợ rễ bám)

Cơ sở lựa chọn thời điểm triển khai (tháng 4.2026)

• Sức chứa vườn ươm: các cụm trong vườn ươm đã vượt sức chứa hệ dây treo. Nếu không tách kịp, cụm mẹ sẽ tự cạnh tranh và kìm hãm lẫn nhau.
• Điều kiện mùa: mảnh cấy trong mùa xuân có tốc độ phát triển cao hơn mùa thu khoảng 1,2 – 1,3 lần.

Nhật ký thực địa — 4/15 ngày đầu chiến dịch tháng 4.2026

Số lượng cấy tăng theo thời gian — từ 25 mảnh ngày đầu lên 132 cụm vào ngày thứ 4 — khi đội thuần thục quy trình và quen địa hình từng rạn.

Quy mô đội thực địa

Tháng 10.2025, đội thực địa OnBird gồm 3 thành viên (Dương · Thương · Như) làm việc trên khu vực thí điểm 500m² tại Hòn Đồi Mồi.

Tháng 4.2026, quy mô đội thực địa tăng lên 9+ thành viên (Dương · Triều · Như · Thành · Quay · Khánh · Triêu · Minh · Trung…) triển khai trên 4 rạn Nam đảo.

Kế hoạch quan trắc sau chiến dịch

Sau khi chiến dịch tháng 4 khép lại, đội ghi nhận tư liệu dưới nước sẽ quay lại ba lần:

• +30 ngày: Tỷ lệ sống ban đầu, kiểm tra độ bám của mảnh cấy.
• +90 ngày: Đo độ dài mở rộng của cành, ghi nhận tình trạng các cụm.
• +180 ngày: Ghi nhận sự xuất hiện trở lại của các loài cá rạn trong sinh cảnh mới.

Song song, vườn ươm tiếp tục phân tách giống mới — Acropora grandis và Porites cylindrica được nuôi dưỡng cho giai đoạn 2 của chiến dịch Nam đảo.

Mô hình tài chính của chương trình

Chi phí của Reef Regeneration Project được trích từ lợi nhuận tổ chức các tour trải nghiệm rạn san hô tại Phú Quốc. Khách hàng tham gia tour cùng OnBird đóng góp một phần vào hoạt động tái tạo thông qua giá tour, và có thể tham quan các vị trí rạn đang được cấy phục hồi trong lộ trình tour của mùa hè.

OnBird gọi đây là mô hình du lịch tái tạo (regenerative tourism): nhận chi phí từ khách tham quan rạn san hô và tái phân bổ một phần cho hoạt động phục hồi chính các rạn đó.

Thông tin liên hệ

Tài liệu chi tiết về dự án: onbird.vn/regeneration  |  hello@onbird.vn