SAN HÔ QUAN TRỌNG TỚI MỨC NÀO?

tam quan trong cua san ho

Trước khi đọc bài viết sau, bạn hãy dành vài giây để quan sát bức ảnh sau nhé!

Chasing Coral Full Feature Netflix Youtube Google Chrome 2

Bạn nghĩ đây là một cảnh tượng rất tuyệt vời phải không? Bạn ước sẽ được tận mắt chứng kiến cảnh tượng này khi lặn ngắm san hô?

Đây là một cảnh quay trong bộ phim tài liệu “Chasing Coral” (Truy Tìm Rặng San hô) khiến người xem phải nín thở trước vẻ đẹp không thể diễn tả bằng lời của một rặng san hô đầy sắc màu ở New Caledonia. Cảnh tượng này là sự biến đổi tuyệt vời nhất trong tự nhiên.

Một số cảnh quay san hô tại Phú Quốc (Đọc thêm về các rạn san hô Phú Quốc và các thông tin loài san hô tại Phú Quốc)

Tuy nhiên, có thể bạn chưa biết, đây chính là một giai đoạn chết chóc vô cùng đẹp đẽ của san hô. 

Người xem sẽ ngạc nhiên vô cùng, san hô tự tạo ra “kem chống nắng hóa học” để bảo vệ bản thân khỏi sự ấm lên của nước biển. Màu sắc tuyệt đẹp của san hô đến từ một loại tảo biển có tên là Zooxanthellae, sống bên trong các mô của chúng. Loại tảo này cộng sinh, cung cấp cho san hô nguồn thức ăn dễ dàng nhờ quá trình quang hợp, cung cấp năng lượng cho san hô, cho phép chúng phát triển và sinh sản. Khi san hô bị căng thẳng, từ những thứ như nhiệt độ hoặc ô nhiễm, chúng sẽ phản ứng bằng cách trục xuất loại tảo này ra ngoài, để lại một bộ xương trong suốt mà ta gọi là ‘tẩy trắng’. San hô vẫn sống khi chúng tẩy trắng, nhưng chúng có nguy cơ – về cơ bản bị suy giảm miễn dịch – và cuối cùng chết đói, chuyển sang màu nâu sẫm.

San hô vẫn sống khi chúng tẩy trắng, nhưng chúng có nguy cơ - về cơ bản bị suy giảm miễn dịch - và cuối cùng chết đói, chuyển sang màu nâu sẫm.
San hô vẫn sống khi chúng tẩy trắng, nhưng chúng có nguy cơ – về cơ bản bị suy giảm miễn dịch – và cuối cùng chết đói, chuyển sang màu nâu sẫm.

 

Những trạng thái này âm thầm diễn ra ngay dưới một thuyền (nhà hàng nổi) mà phía trên khách du lịch tiệc tùng và xả rác ngay xuống khu vực bãi biển này. Nhóm làm phim đã phải băng qua boong của chiếc thuyền để tiếp cận một phần của rặng san hô và ghi lại sự diệt vong trong câm lặng mà không vị khách nào hay biết.

Cảnh tượng ấy ám ảnh nhiều người về cách mà san hô tự nói lên thông điệp:

“Hãy nhìn chúng tôi này, làm ơn hãy chú ý!”

Bộ phim tài liệu Chasing Coral (Truy Tìm Rạn San Hô) ra mắt năm 2017 về hành trình của một nhóm thợ lặn, nhà khoa học và nhiếp ảnh gia trên khắp thế giới ghi lại sự biến mất của các rạn san hô. Bộ phim là một lời cảnh tỉnh, một hồi chuông cảnh báo về sự suy kiệt của tự nhiên do tác động tiêu cực mà chính con người gây nên.

 

VẬY SAN HÔ QUAN TRỌNG ĐẾN MỨC NÀO MÀ MỌI NGƯỜI ĐỀU NÓI VỀ CHÚNG?

Được mệnh danh là rừng mưa nhiệt đới dưới đáy biển, các rặng san hô mang đến nhiều giá trị đối với hệ sinh thái biển và con người phải kể đến như:

  • Tuy chiếm một lượng nhỏ dưới đại dương nhưng các rặng san hô được xem là nơi cư trú, sinh đẻ và ươm nuôi ấu trùng của nhiều loài thủy sinh vật không chỉ vùng bờ biển, mà còn từ ngoài khơi vào theo mùa.
  • Là nguồn cung cấp thức ăn cho nhiều loài sinh vật dưới biển thông qua các chu trình sinh địa hóa.
  • Đóng vai trò quan trọng trong việc tạo vành đai bảo vệ bờ biển, ngăn cản sóng lớn, gió, bão, ngập lụt, làm chậm dòng chảy để chống xói mòn,…Chúng giúp bảo vệ bờ biển khỏi ảnh hưởng của bão.
  • Hơn thế, với vẻ đẹp kỳ thú của mình, các rặng san hô là nét đặc trưng thu hút du khách trong và ngoài nước, chúng giúp các công ty du lịch cung cấp những tour lặn ngắm san hô kết hợp, cũng như là nguồn sinh kế cho nhiều thế hệ ngư dân làm nghề chài lưới giúp phát triển nguồn lợi về kinh tế và du lịch địa phương. Ước tính có khoảng 500 triệu người kiếm được sinh kế từ nguồn khai thác thủy sản và các cơ hội du lịch mà các rạn san hô mang lại.
Diving at Half-moon Reef - Phu Quoc Private snorkeling tour
Một cụm san hô đá và hải quỳ sinh trưởng mạnh mẽ ở Rặng san hô Bán Nguyệt – đảo Phú Quốc

 

Giáo sư KH Biển Stephen Palumbi tại ĐH Stanfood từng nói: “If you were to pick an ecosystem on which human well-being pivots, coral reefs would be up there in the top three.” Tạm dịch: “Nếu bạn chọn một hệ sinh thái mà ở đó hạnh phúc của con người là quan trọng nhất, thì các rặng san hô sẽ ở top 3 trong số đó.”

Snorkeling at North-east Coral Reef, the best snorkeling & diving spots in Phu Quoc Island, Vietnam
Du khách người Anh chụp khóm hải quỳ tại rạn san hô Đông Bắc Phú Quốc tháng 8/2022

 

NHỮNG MỐI NGUY MÀ RẶNG SAN HÔ ĐANG ĐỐI MẶT

Mang lại nhiều giá trị là thế nhưng các rặng san hô cũng đối mặt với nhiều mối đe dọa ảnh hưởng đến sự sống còn của mình đến từ thiên nhiên, con người và các thiên địch khác.

Thiên nhiên

  • Những con sóng lớn từ các cơn bão có thể là nguyên nhân phá vỡ hoặc san phẳng các đầu san hô lớn.
  • Các rặng san hô cũng dễ bị đe dọa bởi sự sụt giảm của thủy triều khi mật nước quá thấp để lộ các đầu san hô dưới những tia bức xạ của mặt trời có thể làm khô các mô san hô này.
  • Dưới tác động của biến đổi khí hậu, nhiệt độ tăng cao khiến cho nước biển ấm lên. Chỉ cần nhiệt độ tăng lên 1 độ C cũng có thể gây ra vấn đề cho sự cân bằng trong mối quan hệ cộng sinh của tảo và san hô mất đi. Trong khi tảo cộng sinh đáp ứng cho san hô tới 80% nhu cầu thức ăn tổng số của chúng. Việc phá vỡ mối quan hệ cộng sinh của tảo và san hô khiến cho  cho bộ khung của san hô tiếp xúc với ánh nắng mặt trời trực tiếp khiến san hô bị tẩy trắng và chết dần.
Snorkeling and diving in Phu Quoc Island, Vietnam
Trải nghiệm lặn ngắm san hô chuyên nghiệp cùng OnBird Phú Quốc để hiểu thêm về vai trò biển

Con người

  • Với sự phát triển của các hoạt động khai thác và đánh bắt nguồn lợi thủy sản cũng như các tour lặn biển không được thiết thế một cách phù hợp chỉ tập trung vào nguồn lợi kinh tế mà không có các biện pháp bảo vệ thì cũng ảnh hưởng rất lớn đến các rặng san hô.
  • Ý thức của du khách khi tham gia các hoạt động lặn ngắm san hô như xả rác, tác động làm thay đổi cấu trúc tự nhiên, sử dụng kem chống nắng có các chất ảnh hưởng đến môi trường sống của san hô, giẫm đạp khi tham gia các tour chụp hình bằng flycam,…
  • Ngoài ra, ở một số vùng biển tại Việt Nam còn có tình trạng là chơi san hô mỹ nghệ (xây đá mỹ nghệ, hòn non bộ, trang trí nhà cửa. Người ta không phải bẻ san hô mà đặt mìn. Từng mảng san hô tan ra, nát gãy, hốt lên ghe chở về nấu vôi.

👉 Chính nhận thức của con người trong việc bảo vệ các rặng san hô là điều rất quan trọng đến sự sống còn của chúng.

 

Thiên dịch

Với những lợi ích mà mình mang lại, các rặng san hô luôn được các sinh vật như sao biển hộp, sao biển gai, giun biển, bọ ngựa, cua, ốc,… săn mồi trên các mô mềm bên trong của Polyp san hô, trong trường hợp quần thể ăn thịt trở nên quá nhiều sẽ ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của các loài san hô.

 

CÁC BIỆN PHÁP BẢO VỆ RẶNG SAN HÔ

Những hình ảnh rặng san hô trước và sau khi bị ảnh hưởng của các nhân tố tác động, nếu không thực sự nhìn thấy thì chúng ta sẽ khó có thể cảm nhận được sự mất mát to lớn của chúng. Vì vậy nếu không muốn nhìn thấy những “cánh rừng” san hô rơi vào cảnh này thì bản thân mỗi chúng ta cần hành động ngay bây giờ để chung tay bảo vệ san hô Phú Quốc bằng các hành động như:

  • Thành lập các vườn ươm san hô để nhân giống và phát triển cấy ghép các rặng san hô vào thiên nhiên thay thế cho những rặng san hô bị chết, lão hóa
  • Tham gia các hoạt động thu gom rác cùng hướng dẫn viên của Onbird, các tổ chức tình nguyện,…
Snorkeling at Coral Mountain, the best snorkeling & diving spots in Phu Quoc Island, Vietnam
Hướng dẫn kỹ năng và phổ biến hành vi ngắm san hô an toàn, tránh gây tổn hại san hô – Núi San Hô Phú Quốc

 

Gia Dinh Nhat Rac
Một gia đình khách Hàn Quốc cùng nhặt rác với HDV của OnBird sau khi tham gia tour lặn ngắm san hô tại Nam đảo.
  • Chung tay ủng hộ các dự án, các trung tâm bảo tồn, các tổ chức hoạt động vì môi trường biển có các hoạt động bảo vệ rặng san hô và các thực thể hữu ích với san hô như cá mó vẹt, ốc tù và,… kiểm soát sự phát triển của thiên địch ở các vùng biển Việt Nam như như: Bảo tàng Đại Dương học, SASA team,
  • Thực hiện neo đậu các phương tiện dưới nước một cách phù hợp
  • Tham gia du lịch khám phá có trách nhiệm, sử dụng các phương pháp chống nắng thân thiện san hô
  • Ưu tiên lựa chọn các tour lặn khám phá có sự nghiên cứu về địa điểm, thời gian, điều kiện thủy văn, tôn chỉ hoạt động hướng đến bảo vệ các rặng san hô, lựa chọn các rạn san hô khỏe và đẹp như rạn Bán Nguyệt, Núi San Hô, rạn san hô Đông Bắc… Có HDV dưới nước cũng như hướng dẫn kỹ năng đúng cách để lặn ngắm san hô an toàn. Đây là hành động gián tiếp giúp giảm tác động lên các rặng san hô. Tham khảo thêm các tour lặn khám phá ở những rặng san hô khỏe tại Onbird để chung tay bảo vệ san hô.
  • Tham khảo các thông tin, dữ liệu về san hô Phú Quốc tại đây.

 

Đọc thêm 7 tips để có những chuyến lặn biển có trách nhiệm với môi trường tại đây.

7 LỜI KHUYÊN CHO MỘT CHUYẾN LẶN BIỂN CÓ TRÁCH NHIỆM TẠI ĐẢO PHÚ QUỐC

 

Chia sẻ ngay với Onbird những phương pháp bảo vệ các rặng san hô khác để cùng nhau xây dựng cộng đồng du khách có trách nhiệm khi đến với vùng biển Phú Quốc này.

Tham khảo các thiết bị lặn ngắm san hô chuyên nghiệp tại đây

_________________